Poszukiwanie litewskich przodków między Rzymem a Barbaricum

Opis

Poszukiwanie litewskich przodków – między Rzymem a Barbaricum. Studia i szkice z dziejów nowożytnej historiografii początków Litwy Jana Jurkiewicza to erudycyjne studium poświęcone dawnym wyobrażeniom o pochodzeniu Litwinów. Autor nie poszukuje odpowiedzi na pytanie o rzeczywistą etnogenezę narodu litewskiego, lecz analizuje, jak od XVI do XVIII wieku kronikarze i historycy konstruowali opowieści o początkach Litwy oraz jakie znaczenie polityczne, kulturowe i społeczne miały tworzone przez nich mity.

Tytułowe poszukiwanie przodków prowadzi czytelnika między światem antycznego Rzymu a ludami zaliczanymi przez dawnych autorów do Barbaricum. Szczególne miejsce zajmuje legenda palemońska, według której przodkowie Litwinów mieli przybyć z Italii pod wodzą rzymskiego księcia Palemona. Opowieść ta uzyskała rangę litewskiego mitu narodowego, pełniącego funkcję zbliżoną do mitu sarmackiego w kulturze polskiej. Autor przedstawia również koncepcje wywodzące Litwinów od Alanów, Cymbrów, Gotów i Herulów oraz pokazuje, jak kolejne wersje tych historii przenikały do kronikarstwa, piśmiennictwa politycznego i europejskiej historiografii.

Publikacja pozwala spojrzeć na legendy etnogenetyczne nie jako na zbiór fantastycznych opowieści, lecz jako na ważne świadectwa dawnej kultury historycznej. Mity o pochodzeniu służyły budowaniu prestiżu państwa i elit, uzasadnianiu politycznych aspiracji oraz kształtowaniu zbiorowej pamięci. Porównanie różnych koncepcji ukazuje zarazem przemiany europejskiej myśli historycznej – poczynając od swobodnego łączenia tradycji antycznej, biblijnej i kronikarskiej po stopniowy rozwój krytycznego podejścia do źródeł.

Publikacja jest adresowana do historyków, lituanistów, badaczy dziejów historiografii, kultury dawnej Rzeczypospolitej i Europy Środkowo-Wschodniej, a także do czytelników zainteresowanych rolą mitów historycznych w kształtowaniu tożsamości narodowej. Recenzentem naukowym książki jest prof. dr hab. Grzegorz Błaszczyk.

O Autorze:

Prof. dr hab. Jan Jurkiewicz: historyk związany z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, specjalizujący się w dziejach Wielkiego Księstwa Litewskiego w XVI-XVIII wieku, stosunkach narodowościowych na Litwie i Białorusi oraz w badaniach nad początkami Litwy. Jest autorem między innymi książek Rozwój polskiej myśli politycznej na Litwie i Białorusi w latach 1905-1922, Powinności włościan w dobrach prywatnych w Wielkim Księstwie Litewskim w XVI-XVII wieku oraz Od Palemona do Giedymina.